ính trên cành cây thông mà bác hy vọng rằng cháu đã từng thấy hàng ngàn lần rồi. Dĩ nhiên là cành cây xưa nay vẫn như vậy, nhưng cháu thì đã bé đi nhiều lần. Vì vậy cháu cảm thấy lạ lùng. 
Karik nói: 
- Vâng, thôi thì cành cây cũng được, nhưng làm sao chúng ta tụt xuống đất đây hả bác? Không có dù thì làm sao nhảy xuống được? 
Ivan Germogenovich nói: 
- Thiếu dù cũng chẳng làm sao! 
Ông vỗ tay vào bộ quần áo của mình rồi vui vẻ nháy mắt bọn trẻ. 
- Thế mà các cháu lại cứ cười bộ trang phục của bác... Không, các bạn ơi! Đối với các nhà du lịch nghèo khổ như bác cháu mình thì mỗi sợi chỉ cũng là cả một kho báu. 
Giáo sư bắt đầu gỡ tơ nhện bạc quấn quanh mình. 
- Chúng cháu cũng cởi ra chứ bác? - Valia hỏi. 
- Dĩ nhiên rồi! Một bộ quần áo của bác đâu có đủ. 
Karik và Valia cùng bắt tay vào việc. 
Chúng gỡ những vòng tơ nhện quanh mình ra, xếp cẩn thận thành từng cuộn ở bên mình. 
- Mau tay lên các bạn - Ivan Germogenovich thúc giục bọn trẻ - Con vật lôi chúng ta đến đây sắp trở lại rồi đấy. Lúc đó, thì chúng ta đi đời... 
- Chúng cháu xong rồi! - Valia kêu lên. 
- Tốt lắm! Bây giờ các cháu hãy thử bện thành dây thừng to. 
- Nhưng làm thế nào cơ bác? 
- Dễ không ấy mà! Như thế này này! - Và giáo sư chỉ cho bọn trẻ cách bện dây thừng. 
Cùng giúp nhau các khách du lịch vội vã bện tơ nhện thành sợi dây thừng rồi kết lại làm một sợi dây cáp. 
Cuối cùng mọi việc đã sẵn sàng để leo xuống. 
Ivan Germogenovich gom hết dây cáp lại thành một đống buộc một đầu dây vào chỗ mỏm nhọn của cái lu rồi lấy chân đá đống dây còn lại xuống dưới. 
Đống dây nặng nề trượt giữa các cành cây lao xuống dưới. Trong khi rơi nó gỡ ra thành một sợi dây cáp dài có những nút buộc thắt. 
Đầu dây treo trên cành thông ở dưới. 
Ivan Germogenovich sắp xếp: 
- Valia leo xuống đầu tiên! 
- Tại sao lại là cháu ạ? 
Giáo sư cau mày nói: 
- Không phải lúc để tranh cãi bây giờ! 
- Vâng thôi được ạ - Valia vội vã nói - cháu sẽ leo xuống đầu tiên. Bác đừng giận nữa nhé! 
Cô bé dũng cảm nắm lấy dây cáp nhanh nhẹn tụt xuống dưới. 
- Chúc lên đường may mắn! - Ivan Germogenovich vẫy tay - xuống đến nơi thì giữ đầu dây nhé. 
- Cháu sẽ giữ! Valia kên lên vừa tụt xuống. 
Giáo sư và Karik cúi xuống và lặng lẽ theo dõi người bạn nhỏ tụt xuống. 
- Dũng cảm lên nhé! - Karik kêu lên. 
- Nhất định rồi! - Tiếng nói yếu ớt của Valia vọng lên. 
Cô bé bình tĩnh tụt theo dây cáp từ nút buộc này đến nút khác và đã đến được giữa sợi dây. Đột nhiên lúc này nổi gió lên. 
Valia bị đung đưa như con lắc. Cô run rẩy bám chặt lấy nút buộc của sợi dây cáp, ngẩng đầu lên, bối rối tìm cặp mắt giáo sư. 
- Cứ tụt xuống đi! - Giáo sư và Karik đồng thời kêu lên một lượt. 
Gió lắc sợi dây mỗi lúc một mạnh hơn. Người Valia vẽ thành một vòng cung trên vực thẳm. 
- Tụt xuống đi! 
Valia nheo mắt và lại tụt xuống từng nấc một. Cuối cùng chân của cô chạm phải một vật gì rắn. Đó chính là cành thông ở dưới. Cành này to và rộng hơn những cành ở trên. Valia có thể đi dạo trên đó thoải mái như người ta đi trên đại lộ. 
- Cháu đến nơi rồi! - Valia ngẩng đầu lên kêu. 
Cái lu treo cao tít trên đầu cô. Trên miệng lu Ivan Germogenovich và Karik đang ngồi và kêu lên điều gì đó. 
Valia lắng nghe. 
- Giữ lấy đầu dây! - Karik kêu lên từ bên trên. 
Valia túm lấy đầu dây. Sợi dây rung lên và căng ra. Karik và tiếp theo đó là giáo sư nhanh nhẹn tụt xuống dưới đứng bên cạnh Valia. 
- Từ đây xuống đất cũng không còn xa lắm! - Ivan Germogenovich nhìn xuống dưới nói - Nào, ta hãy xem ngọn hải đăng của ta ở phía nào? 
Ông ngóng nhìn bên phải, bên trái rồi đột nhiên kêu lên: 
- Nó kia rồi! 
- Đâu? Đâu hả bác? - Karik và Valia nghển cổ hỏi. 
Xuyên qua đám gai thông các khách du lịch trông thấy cây sào với lá cờ đỏ ở phía chân trời xa. 
Nhưng bây giờ sao nó xa vời đến thế! Trông nó nhỏ xíu như lá cờ trên đồ chơi tàu thuỷ. 
Valia nheo mắt hết nhìn ngọn hải đăng lại nhìn Karik và giáo sư thở dài buồn bã: 
- Chúng ta chả làm sao đến đó được - cô nói - Một năm cũng chẳng đi tới được! Chúng ta thì bé nhỏ thế còn ngọn hải đăng lại ở xa đến thế! 
- Ừ! - Giáo sư nghiến răng nói - có lẽ đi bộ cũng phải hai hay thậm chí ba tháng. 
- Ba tháng ư bác? Nhưng lúc đó sẽ là mùa đông... phải làm nhà mất thôi - Valia hỏi. 
- Hừ... Cũng có thể... Nhưng sao chúng ta lại đứng đây thế này? Chúng ta hãy đi theo cành đến thân cây thông đi. 
Giáo sư xem xét cẩn thận một lần nữa rồi vững bước đi phía trước. 
Bọn trẻ theo sau. 
Họ bò trên những lớp vỏ thông gồ ghề màu đỏ thẫm, nhảy qua những vệt nứt hẹp và sâu. 
Cuối cùng các khách du lịch cũng đến được bức vách dựng thẳng đứng. 
Đó là thân cây. 
Những lớp vỏ nâu sẫm chồng chất lên nhau, giữa những tảng vỏ là các khe sâu. Ở một vài nơi các khe này mọc đầy lùm cây màu xám trắng. 
- Nghỉ một chút đi các bạn! - Ivan Germogenovich nói và ngồi xuống - Sau đó chúng ta sẽ tụt xuống theo thân cây như những con kiến vẫn làm. 
Bọn trẻ nhìn xuống dưới và bất giác lùi cả lại. 
- Sợ lắm! - Valia nói. 
- Nhưng dầu sao thì cũng phải xuống! - Ivan Germogenovich nói. 
Valia tựa vào đám vỏ cây màu đỏ, gục đầu xuống. 
- Không sao đâu, không sao đâu! - Giáo sư an ủi cô - Ở vùng Kavkaz và Pamir các nhà thể thao leo núi của chúng ta còn leo những dốc núi dựng đứng hơn nhiều. Rồi cũng tụt xuống nữa. Mà những dốc lên xuống đâu có dễ như ở đây! Họ còn gặp những băng hà. Gió làm chảy nước mắt. Và trời lạnh đến nỗi nước mắt đóng băng ngay trên má. Úi chà! Nghĩ đến cũng đủ sợ rồi. Còn ngọn Bạch Sơn bằng gỗ này của chúng ta tụt xuống đâu có nguy hiểm gì lắm. 
- Thì cũng phải cố tụt xuống thôi! - Valia thở dài buồn bã. 
- Dĩ nhiên là chúng ta sẽ tụt xuống đến nơi - Karik tiếp lời - Đằng nào thì cũng chẳng có đường khác xuống đất. Vậy thì phải tụt xuống theo thân cây. 
Giáo sư gỡ thêm một phần bộ quần áo của mình, bện thành một sợi dây chắc chắn và đưa một đầu cho Valia. 
Ông nói: 
- Cháu lại đi đầu tiên. Hãy buộc dây quanh thắt lưng và giữ nó cho chắc. Theo sai là Karik. Bác sẽ đi sau cùng. 
Ivan Germogenovich tết dây thành thòng lọng và quàng lên Karik. 
- Cháu bỏ tay ra!... Như thế được rồi! 
Karik giơ tay lên, hạ cái thòng lọng vào quanh thắt lưng và thắt nó chặt hơn. 
- Thế là xong rồi! - Giáo sư nói. 
Các khách du lịch leo xuống dưới. 
Thoạt tiên họ giòng Valia xuống. Cô quờ quạng hai chân và mò thấy chỗ vỏ cây nhô ra. Valia kêu lên: 
- Cháu đứng được rồi! Thả dây ra một chút! 
Họ làm chúng sợi dây. Tiếp theo Valia là Karik. Ivan Germogenovich đợi ở phía trên, xoạc hai chân giữ chắc đầu dây bằng cả hai tay. Ông theo dõi từng bước của bọn trẻ. 
Khi Valia và Karik vừa đứng vững trên bãi đất mới, Ivan Germogenovich ném cho chúng sợi dây, rồi bám chắc từng mố cây ông thận trọng tụt xuống. 
Họ đi như vậy vượt qua được gần nửa quãng đường nguy hiểm. 
Mặt đất mỗi lúc một gần hơn. Đã có thể phân biệt được những thân cây sù sì của cánh rừng cỏ. 
- Tuy vậy cũng còn xa lắm!- Ivan Germogenovich nói - Chắc cũng phải ít nhất hai tiếng đồng hồ nữa chúng ta mới tới nơi được. 
Cả ba người đều rất mệt. 
Vai và đầu gối của các khách du lịch đều xây xát thâm tím. Chân và tay run rẩy. 
Đã đến lúc phải nghỉ một chút. 
Đến một bãi rộng giáo sư và lũ trẻ dừng lại. 
- Nghỉ chân ở đây thôi! - Giáo sư ra lệnh và mệt nhọc ngã xuống một bãi trống xù xì. 
Bọn trẻ cũng ngồi xuống cạnh ông. 
Ivan Germogenovich nằm thở dài nặng nhọc lấy tay chùi mặt ướt đẫm mồ hôi. Karik và Valia ngồi thõng chân xuống dưới vực. 
Cả ba người đều im lặng. 
Đột nhiên Valia nhảy phắt dậy hoa tay nói: 
- Úi cha, hãy trông kìa. Con gì thế kia? 
- Cái gì? Cái gì thế? - Ivan Germogenovich đứng lên hỏi. 
Lúc này giáo sư đã trông thấy một cái đầu khổng lồ phủ đầy cả một rừng râu cứng rậm rạp. Những cái cẳng ngắn nhưng khoẻ mạnh bấu lấy bờ cạnh của cái bãi. Cuối cùng con vật đã bò trên bãi, uốn cái thân dài bù xù lông lá bò trên mô đất, chuyển động vô số chân của mình. Theo sau nó lại xuốt hệin một con khác cũng dài và xù xì lông lá như vậy, rồi lại tiếp thêm nhiều con nữa. 
- Các cháu đừng sợ - Ivan Germogenovich nói và ngồi xuống mỏm vỏ cây - Đó chỉ là con sâu bướm thông thường, Chúng không đụng đến chúng ta đâu. 
Valia thì thầm: 
- Ôi, dầu sao thì cháu cũng sợ chúng lắm. 
- Sao em nhát quá thế - Karik nói - Đã bảo với em là nó không động đến chúng ta, tức là nó sẽ không động tới... Nó ăn gì hả bác? - Cậu quay sang hỏi giáo sư. 
- Nó ăn những lá kim xanh và các mầm thông non mềm mại - Ivan Germogenovich đáp. 
- Đấy, thấy không, đó là loài sâu ăn chay. Thậm chí em có thể sờ tay vào nó. 
Nhưng Valia vẫn lùi ra xa phòng mọi bất trắc. Giáo sư mỉm cười bước lại gần Valia vỗ vai cô và nói: 
- Đừng sợ, cháu đừng sợ, cô bạn nhỏ ạ. Bây giờ chúng ta sẽ bò đi xa. Chúng đâu có cần đến chúng ta. Chúng bò đến lá và mầm thông non. Chính cái màu xanh này bị những con sâu ăn chay lông lá ấy ăn hết. Ồ, bác biết chúng rất rõ mà. Có một dạo bác thậm chí viết cả một cuốn sách về chúng. 
- Một quyển sách về những con sâu ư? - Valia kinh ngạc. 
- Có gì lạ đâu? - Ivan Germogenovich nhún vai - Những con sâu này là loài châu chấu rừng chính cống. Chúng tụ họp thành từng bầy đông đảo và tàn phá các rừng thông như châu chấu tàn phá lúa mì. Có một lần bác đã trông thấy khu rừng bị bướm thông đi qua. Bác đã đi hàng chục cây số mà không thấy một vệt nhỏ màu xanh nào, chỉ toàn là những cành trụi lá lăn lóc khắp nơi. 
Nói đến đây giáo sư nhìn lên cao và bỗng mỉm cười như vừa trông thấy người bạn tốt nhất của mình. 
- A, các chú Microgasternemorum đây rồi! - Ivan Germogenovich nói - Xin nhiệt liệt chào mừng. 
- Ở đâu? Bác vừa nhìn thấy con gì thế? 
- Chẳng lẽ các cháu không thấy hay sao? 
Trong những làn sóng không khí, ngay trên những con bướm thông có những con vật khổng lồ mình hẹp cánh dài và trong suốt bay liệng không một tiếng động. 
- Những con muỗi! - Valia kêu lên. 
- Microgasternemorum! - Ivan Germogenovich nhắc lại - Những chàng kỵ sỹ! Những người bạn của cánh đồng và rừng cây. Các cháu hãy xem chuyện gì xảy ra. Nhiều nhà bác học cũng phải ghen tị với các cháu bây giờ! Một chú rồi! - Giáo sư đếm